Tijdens uw zwangerschap zorgt uw lichaam ervoor dat het uw baby aan niets ontbreekt. Ook na de geboorte kunt u daar voor zorgen door uw baby zelf te voeden met borstvoeding. Borstvoeding is niet alleen de beste voeding voor uw baby, het is ook een natuurlijke manier van voeden. Borstvoeding geven, kunt u leren. Een goede voorbereiding helpt u hierbij. U leest er alles over op www.friso-baby.be.
NB: Voorstel onderstaand stuk geheel op www.friso-baby.be!
De beste voeding voor uw baby
Borstvoeding is de meest natuurlijke voeding want het bevat alle voedingsstoffen die uw baby nodig heeft om te groeien, om weerstand op te bouwen en om zich goed te ontwikkelen. Het bijzondere aan borstvoeding is dat de samenstelling zich voortdurend aanpast aan de behoeften van uw baby. De natuur regelt dus precies wat uw baby nodig heeft! Zo zitten er in borstvoeding antistoffen die uw kindje op korte én langere termijn beschermen tegen ziekten. Vooral voor kinderen met een erfelijke aanleg voor allergische aandoeningen is borstvoeding extra belangrijk. Bovendien stimuleert het drinken aan de borst de ontwikkeling van de kaak- en mondspieren.
De voordelen voor u
Ook voor mama's heeft borstvoeding een aantal voordelen. Het is ten eerste erg praktisch; de voeding voor uw kindje is altijd op de juiste temperatuur en schoon, altijd bij de hand en ook nog eens gratis. Ook is borstvoeding geven een bijzondere ervaring. Ook voor uw lichaam is het geven van borstvoeding goed. Door de zuigbeweging van uw baby trekt uw baarmoeder samen. Hierdoor hebt u minder bloedverlies en krimpt uw baarmoeder snel tot de oorspronkelijke grootte. Tijdens uw zwangerschap heeft uw lichaam een 'reserve' aangelegd die is bedoeld om borstvoeding te geven na de geboorte. Een ander positief gevolg van langdurig borstvoeding geven, is dat de kans op het ontstaan van borstkanker (voor de menopauze) en botontkalking kleiner is.
Borstvoeding in de praktijk
Als u zwanger bent, veranderen je borsten. Doordat het klierweefsel groeit en meer vocht vasthoudt, worden uw borsten groter en steviger en kunt u na uw bevalling borstvoeding geven. In de laatste maand van de zwangerschap is al het vetweefsel vervangen door klierweefsel. De kliertjes rondom de tepelhof scheiden vet af, waardoor de huid soepel wordt. Was daarom uw borsten alleen met water; zeep verwijdert het vet.
Tijdens uw zwangerschap zijn er verschillende hormonen aan het werk om alles in goede banen te leiden. Maar ook na uw bevalling zijn er hormonen die zorgen voor een goed verloop van de borstvoeding. Zo stimuleert het hormoon prolactine uw melkproductie. En het hormoon oxytocine zorgt dat de melk 'toeschiet', zodat uw baby kan drinken.
Maar er is nog meer 'vakjargon'. De dikke, gele melk waaruit uw borstvoeding de eerste dagen bestaat, heet colostrum. Deze melk bevat veel eiwitten, veel antistoffen en heeft een laxerende werking. Hierdoor gaan de spijsverteringsorganen van uw baby werken en dat merkt u weer aan de volle luier! Na de eerste dagen wordt de melk witter en doorzichtiger. Dit is de overgangsfase van colostrum naar rijpe moedermelk. Na twee weken geef je rijpe moedermelk. Deze bestaat uit voormelk en achtermelk. De samenstelling van voor- en achtermelk verschilt, maar uw baby heeft beide nodig om goed te kunnen groeien. Met de waterige voormelk lest je baby zijn dorst en met de vette achtermelk stilt hij zijn honger. Daarom is het belangrijk dat uw kindje eerst één borst leegdrinkt, voordat u uw baby aan de andere borst legt.
Fabeltje
Dat u uw tepel voorbereid op borstvoeding door er met een ruwe handdoek over te wrijven, klopt niet. De huid van tepels is kwetsbaar en kan juist daardoor beschadigen. Wat u wel kunt doen, is uw tepels alvast laten wennen aan de aanraking tijdens de borstvoeding door er zachtjes aan trekken. Maar zonder deze voorbereiding komt het ook wel goed!
Voor het eerst borstvoeding geven...
Voor de eerste keer zelf voeden, is best spannend. Hoe voelt het en zal het allemaal wel lukken? De meeste mama's hebben in het begin tijd nodig om te wennen aan het geven van borstvoeding, maar worden er al snel steeds handiger in. Laat uw baby, als het kan, na de geboorte dicht tegen u aan liggen. Uw baby heeft namelijk een sterke behoefte om de borst te zoeken (zoekreflex) en een sterke zuigreflex. Ook stimuleert dit huid op huid contact de hormoonafgifte die nodig is voor het op gang brengen van de melkproductie en het toeschieten van de melk. Laat bij voorkeur uw baby binnen een uur na de bevalling bij u drinken. De baby vaak (maar niet te lang) aanleggen tijdens de eerste dagen, heeft een positieve invloed op de melkproductie in het begin én op langere termijn. Door goed naar uw kindje te kijken, leert u wanneer uw baby wel of niet wil drinken. De eerste dagen kan het een paar minuten duren voordat de melk toeschiet. Neem daarom de tijd voor het voeden. De meeste baby's verliezen de eerste dagen wat gewicht, maar na ongeveer twee weken is uw baby terug op het geboortegewicht. Zo'n acht voedingen per 24 uur is in het begin heel gewoon. Probeer minimaal zes voedingen per dag te geven, want dat houdt de melkproductie op gang.
Waarom goed aanleggen belangrijk is
Eén van de belangrijkste dingen bij borstvoeding is het aanleggen. Als u de baby goed aanlegt, drinkt hij beter. Bovendien beschermt u zo uw borsten tegen mogelijke borstkwaaltjes. Daarom een handig 'stap-voor-stap'-lijstje, waar u bij het aanleggen van uw baby op kunt letten.
Stap voor stap aanleggen
De eerste dagen kan het zuigen pijnlijk zijn en kunt u tijdens het voeden last hebben van kramp in uw baarmoeder. Na een paar dagen wordt het prettig om borstvoeding te geven. Probeer verschillende houdingen om uw baby te voeden. Zo ontdekt u vanzelf wat voor u de beste manier van voeden is. Zorg dat u voldoende kussens hebt om uzelf te ondersteunen. Laat uw baby de eerste borst leegdrinken, voordat u de tweede borst geeft. Uit twee borsten drinken, stimuleert de melkproductie. Begin iedere voeding met de andere borst. Hoe lang een voeding duurt, is afhankelijk van de toeschietreflex en de eetlust van uw baby. Bij de meeste mama's duurt een voeding zo'n 10 tot 15 minuten per borst.
Extra vitamines bij borstvoeding
Borstvoeding bevat niet voldoende vitamine K en vitamine D. Daarom is het noodzakelijk deze vitamines te suppleren. Vitamine K geeft u de eerste 3 maanden en vitamine D tot 2 jaar. Vitamine K en D zijn verkrijgbaar in vloeibare vorm, zodat het doorslikken makkelijk gaat. Combineer je borstvoeding met flesvoeding, vraag dan uw kinderarts of Kind & Gezin om raad. Of: bel met Friso 0800 - 17227 (gratis). Kijk voor de meest recente richtlijnen op www.vvkindergeneeskunde.be > pulbicaties > richtlijnen.
Extra hulp nodig?
Borstvoeding geven, dat kunt u leren. Het vraagt soms wat tijd om uit te zoeken wat voor u en uw baby het beste werkt. Daarbij kunt u wellicht wat extra hulp gebruiken. Bijvoorbeeld omdat u het gevoel hebt dat u te weinig voeding hebt of omdat uw baby de hele dag ontevreden is. Je vroedvrouw, Kind & Gezin, huisarts of kinderarts zijn de dichtstbijzijnde adressen om met uw vragen naartoe te gaan. Zij kunnen u bijvoorbeeld doorverwijzen naar een lactatiekundige, die kan u en uw kindje helpen bij het geven van borstvoeding.
Wat eet u als u borstvoeding geeft?
Uw baby vraagt veel zorg en aandacht. Maar natuurlijk is het ook belangrijk om goed voor uzelf te zorgen. Uw zwangerschap en bevalling hebben veel energie gekost en het geven van borstvoeding doet een beroep op uw reserves. Voor uzelf en uw baby is het belangrijk dat u gezond en gevarieerd eet, veel drinkt en voldoende rust neemt.
Tijdens de zwangerschap legt uw lichaam al energie reserves aan, waarmee u na de bevalling borstvoeding kunt geven. Toch hebt u tijdens de periode dat u borstvoeding geeft wel wat extra eten en drinken nodig. Zo'n 500 calorieën per dag. Dat is niet ingewikkeld. U houdt zich aan het gezonde eetpatroon volgens de actieve voedingsdriehoek en neemt uit verschillende voedingsgroepen wat extra's. Bijvoorbeeld een extra boterham, een glas melk of een schaaltje yoghurt. Maar ook meer groenten en minstens twee stuks fruit per dag. Maar vooral voldoende drinken is van belang. Wat goed werkt, is om elke keer dat u borstvoeding geeft, zelf ook wat te drinken. Als u te weinig drinkt, merk u dat aan een wat drogere mond of aan uw urine die donkerder van kleur is en sterker ruikt. Het kan ook voorkomen dat u hoofdpijn hebt. Als u gezond en gevarieerd eet, krijgt u alle vitamines binnen die u nodig hebt. Voedingssupplementen gebruiken, is dan over het algemeen niet nodig.
Waar let u op als u borstvoeding geeft?
Wat kun je beter niet eten en drinken?
Tijdens uw zwangerschap bent u waarschijnlijk al gestopt met roken en het drinken van alcohol. Ondanks dat uw baby nu niet meer in uw buik zit, kunt u toch via de borstvoeding nog schadelijke stoffen doorgeven aan uw kindje. Rook en drink daarom niet. Let er ook op dat u niet te veel cafeïne binnen krijgt. Drink maximaal drie kopjes koffie en twee kopjes thee of glazen cola per dag. Of gebruik de alternatieven, zoveel u wilt: cafeïnevrije koffie en cola en kruidenthee. Ook medicijnen die u neemt, kunnen via borstvoeding bij uw kindje terechtkomen. Vraag daarom uw arts of apotheker om advies.
Afvallen na uw zwangerschap
Na de bevalling wilt u het liefst zo snel mogelijk weer die extra kilo's kwijt. Door het geven van borstvoeding verliest u geleidelijk de reserves die uw lichaam heeft opgebouwd tijdens uw zwangerschap. De eerste twee maanden na uw bevalling heeft uw lichaam de reserves nog hard nodig om te herstellen en om de borstvoeding op gang te brengen. Het is dus niet goed om in die periode minder te gaan eten om af te vallen.
De beha die bij u past
In de laatste weken van uw zwangerschap zijn uw borsten vrijwel even groot als in de periode dat u borstvoeding geeft. Als u een beha koopt, kies dan een passende en ondersteunende beha. Handig zijn de speciale voedingsbeha's, waarvan u de voorkant kunt openmaken. Let er bij het kopen van een beha op, dat u wat ruimte overhoudt voor zoogcompressen. Al tijdens de zwangerschap en in de periode dat u borstvoeding geeft, kunnen je borsten kleine beetjes melk verliezen. Zoogcompressen vangen dit op en voorkomen zo vervelende vlekken.
Alles over borstvoedingskwaaltjes
Gelukkig verloopt de borstvoeding meestal zonder problemen. Helaas ontstaan er soms
'borstkwaaltjes'. Voorkomen is altijd beter dan genezen. Maar het is goed om te weten dat u er iets aan kunt doen
Gevoelige borsten tijdens de eerste dagen na de bevalling
Als uw borsten gezwollen, gevoelig of zelfs pijnlijk zijn, komt dit door stuwing. Stuwing komt meestal voor tussen de drie tot zes dagen na de bevalling. De stuwing is een teken dat de borstvoeding op gang komt. Uw lichaam brengt extra bloed naar uw borsten en dat stimuleert de melkproductie. Uw lichaam maakt meer melk dan uw baby nodig heeft. Na een aantal dagen neemt de stuwing vanzelf af.
U kunt de ergste stuwing voorkomen door je baby vanaf de geboorte om de twee uur aan te leggen. Hierdoor komt de melkproductie geleidelijker op gang en is de stuwing minder. Heeft u toch last van stuwing, dan kunt u de volgende dingen doen om dit te verlichten:
Leg uw baby vaak aan. Geeft dit niet voldoende verlichting, kolf dan wat melk af. Beperk de hoeveelheid en het aantal keren dat u kolft, anders blijft uw lichaam te veel melk aanmaken.
Leg een warme doek op je borsten of neem een warme douche.
Als uw baby moeite heeft om de tepel te pakken, kolf dan vóór het voeden een beetje melk. Hierdoor neemt de ergste druk af.
Pijnlijke tepels of kloofjes
Sommige vrouwen krijgen door borstvoeding last van kloofjes of pijnlijke tepels. Bij het aanleggen is het normaal dat u een tintelend gevoel in uw borst krijgt. Dit komt doordat de melk toeschiet. Als het geven van borstvoeding pijn doet, kan dat komen doordat u uw baby niet goed hebt aangelegd. Probeer opnieuw aan te leggen. Blijft het toch pijnlijk, probeer dan het volgende: leg de baby vaker aan dan normaal, dit bevordert de genezing. Leg niet langer aan dan noodzakelijk is. Begin het voeden met de borst die het minst pijnlijk is. Hierdoor schiet ook de melk in de andere borst toe. Als de baby dan hieruit drinkt, hoeft hij minder hard te zuigen, waardoor het drinken minder pijnlijk is.
Zorg dat beide borsten afwisselend goed worden leeggedronken.
Wrijf je tepel na het voeden in met de laatste druppeltjes melk en laat dit aan de lucht drogen. De melk helpt wondjes aan de tepel te herstellen. U kunt ook kiezen voor een goede zalf. Vraag erom bij uw arts of vroedvrouw.
Verwissel je zoogcompressen als ze vochtig zijn. Door je tepels zo droog mogelijk te houden, herstellen ze zich beter.
Spruw
Als u een pijnlijk en branderig gevoel in uw tepels hebt, kan dat worden veroorzaakt door spruw. Dit is een schimmelinfectie van het mondslijmvlies van uw baby. U herkent dit aan een witte aanslag, die u niet weg kan vegen, op het tongetje en binnenkant van de mond. Vraag je huisarts om een zalf om de spruw te genezen. Hiermee voorkomt u dat u en uw baby elkaar telkens opnieuw besmetten.
Borstontsteking
Heeft u last van koorts, een grieperig gevoel of een pijnlijke, rode plek op uw borst? Deze symptomen kunnen wijzen op een borstontsteking. Een borstontsteking is een infectie van de borstklier. Dit kan ontstaan door melkstuwing of ziektekiemen. Naast de hierboven omschreven symptomen, kunt u ook last hebben van misselijkheid en overgeven. Als er binnen 24 uur geen verbetering optreedt, neem dan contact op met uw huisarts. Uw huisarts kan u een antibioticum voorschrijven dat u veilig kunt gebruiken in combinatie met borstvoeding. Het is namelijk goed om, ondanks de borstontsteking, door te gaan met de borstvoeding: dit bevordert de genezing.
Net als met de andere borstkwaaltjes zijn er een aantal manieren waardoor u borstontsteking
kunt voorkomen:
Kolven: borstvoeding uit de fles
Overdag geeft u ongeveer om de vier uur borstvoeding. Als u borstvoeding kolft, dan kan iemand anders de baby uw borstvoeding via de fles geven. Dit is vooral handig als u weer gaat werken of als u eens een avondje weg wilt. Kolven kan in het begin een beetje moeilijk gaan. Net zoals met borstvoeding duurt het even voordat u er wat handigheid in krijgt, dus neem de tijd om aan het kolven te wennen. De volgende tips kunnen u helpen het kolven soepeler laten verlopen.
De verschillende manieren waarop u kunt kolven
Er zijn verschillende soorten kolfapparaten. Sommige apparaten zijn handmatig te bedienen, andere elektrisch. Bent u van plan om weinig te gaan kolven, dan heb je aan het handmatige apparaat waarschijnlijk voldoende. Denkt u heel regelmatig te gaan kolven, dan kunt u beter kiezen voor een elektrisch apparaat.
Wanneer kun je beginnen met kolven?
De meeste baby's zijn zo'n vier weken na de geboorte helemaal gewend aan de borstvoeding. Na die periode kunt u uw kindje laten wennen aan het drinken uit de fles.
Hoe bewaar je gekolfde borstvoeding?
Bij een temperatuur van maximaal 4°C kun je afgekolfde melk veilig tot 72 uur bewaren.
Afgekolfde moedermelk die u langer dan drie dagen wilt bewaren, kunt u het beste zo snel mogelijk na het kolven in vriezen. Bij een temperatuur van -18°C of lager kunt u ingevroren moedermelk maximaal zes maanden bewaren. Bewaar de voeding per portie en noteer op de verpakking de datum en tijd dat u de voeding hebt gekolfd. Doe geen restjes borstvoeding bij elkaar.
Hoe ontdooit en verwarmt u moedermelk?
Als u de voeding weer uit de diepvries haalt, ontdooi ze dan in de koelkast. Als u het snel wilt ontdooien, houd dan de verpakking onder stromend water. Begin met koud water en voeg steeds meer warm water toe. De ontdooide borstvoeding ziet er iets anders uit dan net afgekolfde moedermelk. Nadat de borstvoeding is ontdooid, kunt u ze opwarmen in een flessenwarmer, de magnetron of 'au-bain-marie'.
Gekolfde moedermelk verliest beschermende stoffen bij temperaturen boven 50°C. De microgolfoven niet geschikt omdat deze de voeding niet gelijkmatig verwarmt en snel te heet maakt. Zo gaan er onnodig veel beschermende stoffen verloren. Zwenk de melk altijd goed, voordat u uw baby gaat voeden.
Werken en borstvoeding
Als u na uw zwangerschapsverlof weer gaat werken, dan is kolven dé manier om uw baby nog wat langer te laten profiteren van de voordelen van borstvoeding. Oefen af en toe en begin alvast met kolven als je baby vier tot zes weken oud is. Hierdoor wennen u en uw baby er alvast aan. Bewaar een aantal gekolfde voedingen in de vriezer, zodat er altijd een voorraad is. Zo kunt u gerust aan uw eerste werkdag beginnen.
